Ausbildung (Peşə Təhsili)

Almaniyada Ausbildung nədir və necə edilir?

Almaniyada müəyyən bir peşə öyrənmək, həm işləmək, həm də təhsil almaq istəyirsənsə, Ausbildung sənin üçün uyğun yollardan biri ola bilər.

Ausbildung universitet təhsili deyil. Bu sistemdə sən konkret bir peşəni nəzəri və praktiki şəkildə öyrənirsən. Ausbildung müddətində həm dərslərə gedir, həm də şirkətdə işləyərək peşə təcrübəsi qazanırsan.

Məsələn, aşağıdakı sahələrdə Ausbildung etmək mümkündür:

tibb bacısı və yaşlılara qulluq;
elektrik və elektronika;
mexatronika;
avtomobil mexanikası;
logistika və anbar işi;
aşpazlıq;
otelçilik və restoran xidməti;
satış və pərakəndə ticarət;
ofis idarəçiliyi;
informasiya texnologiyaları;
sənaye mexanikası;
çörəkçilik və şirniyyatçılıq;
tikinti və texniki peşələr;
laboratoriya və istehsal sahələri.

Almaniyada yüzlərlə rəsmi peşə üzrə Ausbildung mövcuddur. Rəsmi məlumata əsasən, hazırda dual sistem üzrə 300-dən çox tanınmış Ausbildung peşəsi var.

Ausbildung yalnız Almaniyada yaşayan şəxslər üçün deyil. Xaricdə yaşayan şəxslər də uyğun bir Ausbildung yeri taparaq viza ilə Almaniyaya gələ bilərlər.

Ausbildung sistemi necə işləyir?

Almaniyada əsasən iki növ Ausbildung mövcuddur:

1. Duale Ausbildung – şirkət və məktəb birlikdə

Dual Ausbildung ən çox yayılmış sistemdir.

Bu sistemdə sən:

həftənin müəyyən günlərində şirkətdə işləyirsən;
digər günlərdə Berufsschule adlanan peşə məktəbinə gedirsən;
praktiki işi şirkətdə öyrənirsən;
nəzəri dərsləri məktəbdə keçirsən;
hər ay şirkətdən Ausbildung maaşı alırsan.

Məsələn, həftənin üç və ya dörd günü şirkətdə işləyib, bir və ya iki günü məktəbə gedə bilərsən. Bəzi peşələrdə isə dərslər blok şəklində keçirilir. Yəni bir neçə həftə şirkətdə işləyir, sonra müəyyən müddət məktəbə gedirsən.

Dual Ausbildung zamanı şirkətlə rəsmi Ausbildungsvertrag, yəni peşə təhsili müqaviləsi bağlanır.

Müqavilədə adətən aşağıdakılar göstərilir:

öyrənəcəyin peşənin adı;
Ausbildung-un başlama tarixi;
ümumi müddəti;
aylıq maaş;
həftəlik iş saatı;
sınaq müddəti;
illik məzuniyyət günləri;
şirkətin və sənin hüquq və öhdəliklərin.

Dual Ausbildung müddətində şirkət tərəfindən aylıq maaş ödənilir. 2026-cı ildə qanuni minimum Ausbildung maaşı birinci təhsil ili üçün aylıq ən azı 724 avrodur. Lakin real maaş peşəyə, şirkətə, kollektiv müqaviləyə və Ausbildung ilinə görə daha yüksək ola bilər. Maaş adətən hər təhsil ilində artır.

2. Schulische Ausbildung – məktəb əsaslı peşə təhsili

Schulische Ausbildung əsasən peşə məktəbində keçirilir.

Bu sistem daha çox aşağıdakı sahələrdə olur:

səhiyyə;
sosial xidmətlər;
uşaq tərbiyəsi;
laboratoriya;
terapiya;
texniki assistent peşələri.

Məktəb əsaslı Ausbildung zamanı praktik təcrübə üçün müəssisələrdə təcrübə mərhələləri də ola bilər.

Schulische Ausbildung-da hər zaman maaş verilmir. Bəzi sahələrdə maaş ödənilir, bəzi özəl məktəblərdə isə əksinə, təhsil haqqı tələb oluna bilər.

Bu səbəbdən Ausbildung elanına müraciət etməzdən əvvəl aşağıdakıları dəqiqləşdirməlisən:

maaş verilirmi;
məktəb ödənişlidirmi;
praktika harada keçiriləcək;
yaşayış xərclərini necə qarşılayacaqsan;
diplomun tanınması tələb edilirmi.

Ausbildung neçə il davam edir?

Ausbildung peşədən asılı olaraq adətən iki ildən üç il yarıma qədər davam edir.

Ən çox rast gəlinən müddətlər:

2 il;
3 il;
3,5 il.

Müddət seçilən peşəyə, əvvəlki təhsilə və nəticələrə görə dəyişə bilər.

Yaxşı nəticə göstərən, uyğun əvvəlki təhsili və ya iş təcrübəsi olan şəxslərin bəzi hallarda Ausbildung müddətini qısaltması mümkündür. Bunun üçün şirkətin və müvafiq peşə palatasının razılığı lazım ola bilər.

Ausbildung müddətində aralıq imtahanları və sonda yekun peşə imtahanı keçirilir. İmtahanlar adətən alman dilində olur. Ausbildung-u uğurla bitirmək üçün nəzəri və praktiki biliklərini göstərməlisən.

Ausbildung üçün kimlər müraciət edə bilər?

Ausbildung üçün müraciət etmək istəyən şəxsin ümumiyyətlə aşağıdakı şərtləri qarşılaması gözlənilir:

məktəb təhsilini bitirməsi;
alman dili bilməsi;
seçdiyi peşəyə marağının olması;
fiziki və psixoloji baxımdan peşəyə uyğun olması;
şirkətdən və ya məktəbdən qəbul alması;
Ausbildung müddətində yaşayış xərclərini qarşılaya bilməsi;
viza tələb olunursa, Ausbildung vizası alması.

Universitet diplomunun olması məcburi deyil. Əksər Ausbildung proqramları üçün məktəb diplomu kifayət edə bilər.

Lakin hər şirkətin qəbul şərtləri fərqlidir. Bəzi şirkətlər orta məktəb diplomunu qəbul edir, bəzi peşələr üçün isə daha yüksək məktəb səviyyəsi tələb olunur.

Məsələn:

satış;
anbar;
logistika;
aşpazlıq;
otelçilik;
bəzi texniki peşələr

üçün ümumi orta təhsil kifayət edə bilər.

Amma aşağıdakı sahələrdə daha güclü məktəb nəticələri və əlavə şərtlər tələb oluna bilər:

informasiya texnologiyaları;
laboratoriya;
bank işi;
ofis idarəçiliyi;
səhiyyə;
elektrik və texniki peşələr.

Ausbildung üçün yaş həddi varmı?

Ausbildung-a başlamaq üçün ümumi və sərt bir maksimum yaş həddi yoxdur.

Yəni 25, 30 və ya daha böyük yaşda olan şəxslər də Ausbildung edə bilərlər.

Lakin yaş artdıqca şirkət və konsulluq aşağıdakı suallara daha çox diqqət edə bilər:

Niyə məhz indi Ausbildung etmək istəyirsən?
Niyə əvvəlki peşəndən fərqli sahə seçmisən?
Niyə universitet yox, Ausbildung seçmisən?
Bu peşə əvvəlki təcrübənlə necə əlaqəlidir?
Ausbildung maaşı ilə yaşayışını necə təmin edəcəksən?
Təhsili bitirdikdən sonra planın nədir?

Yaşın böyük olması avtomatik rədd səbəbi deyil. Amma motivasiyanı və peşə seçimini məntiqli şəkildə izah etmək vacibdir.

Xüsusilə 30 yaşdan yuxarı şəxslərin motivasiya məktubunda əvvəlki təhsilini, iş təcrübəsini və yeni peşə seçiminin səbəbini aydın şəkildə göstərməsi tövsiyə olunur.

Ausbildung üçün hansı alman dili səviyyəsi lazımdır?

Ausbildung üçün adətən ən azı B1 səviyyəsində alman dili tələb olunur.

Rəsmi məlumatlara əsasən, Ausbildung vizası üçün adətən B1 səviyyəsində alman dili biliyi sübut edilməlidir. Əgər şirkət və ya təhsil müəssisəsi dil səviyyəni artıq yoxlayıbsa və yaxud əvvəlcədən hazırlıq dil kursu nəzərdə tutulubsa, vəziyyət ayrıca qiymətləndirilə bilər.

Lakin yalnız sertifikat almaq kifayət etmir. Ausbildung zamanı sən:

müəllimin dərslərini başa düşməlisən;
imtahan suallarını oxumalısan;
şirkətdə verilən tapşırıqları anlamalısan;
müştərilər və iş yoldaşları ilə danışmalısan;
hesabat və sənədlər hazırlamalısan;
təhlükəsizlik qaydalarını başa düşməlisən.

Buna görə praktik olaraq B1-dən daha yaxşı alman dili bilmək böyük üstünlükdür.

Bəzi peşələrdə B2 tələb oluna bilər. Xüsusilə:

tibb bacısı;
yaşlılara qulluq;
uşaq tərbiyəsi;
səhiyyə;
ofis işi;
müştəri xidməti;
bank və sığorta;
sosial sahələr

üçün B2 səviyyəsi istənilə bilər.

Qəbul edilən sertifikat təşkilatları müraciət edilən konsulluğa və şirkətə görə dəyişə bilər. Adətən Goethe, telc və ÖSD kimi tanınmış qurumların sertifikatları istifadə olunur.

Sertifikat almamışdan əvvəl müraciət edəcəyin Almaniya nümayəndəliyinin qəbul etdiyi sertifikatları yoxlamaq lazımdır.

Məktəb diplomunu tanıtmaq lazımdırmı?

Bu sual Ausbildung növünə görə dəyişir.

Dual Ausbildung üçün

Dual Ausbildung zamanı məktəb diplomunun rəsmi tanınması viza üçün hər zaman məcburi deyil. Şirkət sənin məktəb diplomunu qəbul edirsə və Ausbildung müqaviləsi verirsə, bəzi hallarda ayrıca denklik tələb olunmaya bilər.

Lakin şirkət, Berufsschule, IHK, HWK və ya digər qurum diplomun tanınmasını tələb edə bilər.

Schulische Ausbildung üçün

Məktəb əsaslı Ausbildung-da xarici məktəb diplomunun Almaniyada tanınması daha çox tələb olunur.

Xüsusilə aşağıdakı sahələrdə denklik vacib ola bilər:

səhiyyə;
sosial peşələr;
uşaq tərbiyəsi;
terapevt peşələri;
dövlətə bağlı peşə məktəbləri.

Diplomun tanınması üçün yaşamaq və ya Ausbildung etmək istədiyin federal əyalətin Zeugnisanerkennungsstelle qurumuna müraciət etmək lazım ola bilər.

Tanıma prosesi üçün adətən aşağıdakılar tələb olunur:

məktəb diplomu;
qiymət cədvəli;
sənədlərin alman dili tərcüməsi;
şəxsiyyət sənədi;
CV;
bəzi hallarda apostil;
Ausbildung qəbul sənədi;
əyalətlə əlaqəni göstərən sübut.

Diplomunu əvvəlcədən tanıtmaq şirkət qarşısında şansını artıra bilər, lakin hər dual Ausbildung müraciəti üçün avtomatik məcburi deyil.

Ausbildung yeri necə tapılır?

Əvvəlcə hansı peşəni öyrənmək istədiyini müəyyən etməlisən.

Sadəcə Almaniyaya gəlmək üçün təsadüfi peşələrə müraciət etmək düzgün deyil. Şirkət müsahibəsində seçdiyin peşəyə marağın və məlumatın olmadığı dərhal görünə bilər.

Peşə seçərkən özünə aşağıdakı sualları ver:

Mən hansı işləri sevirəm?
Texniki işlərdə bacarıqlıyam?
İnsanlarla işləməyi sevirəm?
Fiziki iş mənə uyğundur?
Gecə və növbəli işləyə bilərəm?
Riyaziyyatım yaxşıdır?
Kompüter sahəsinə marağım varmı?
Xəstə və yaşlı insanlarla işləyə bilərəm?
Ayaq üstə və ağır şəraitdə işləmək mənə uyğundur?
Bu peşəni uzun müddət davam etdirmək istəyirəm?

Ausbildung elanlarını aşağıdakı rəsmi və tanınmış platformalarda axtarmaq mümkündür:

Bundesagentur für Arbeit iş portalı;
Make it in Germany;
IHK Ausbildung platformaları;
Handwerkskammer Lehrstellenradar;
şirkətlərin öz karyera səhifələri;
LinkedIn və XING;
regional iş elanları portalları.

Bundesagentur für Arbeit, IHK, Handwerkskammer və Make it in Germany platformalarında müxtəlif peşələr və şəhərlər üzrə Ausbildung yerləri tapmaq mümkündür.

Axtarış zamanı bu formada yaza bilərsən:

Ausbildung Pflegefachmann;
Ausbildung Elektroniker;
Ausbildung Fachinformatiker;
Ausbildung Verkäufer;
Ausbildung Fachkraft für Lagerlogistik;
Ausbildung Koch;
Ausbildung Mechatroniker;
Ausbildung 2027 Karlsruhe;
Ausbildung mit Unterkunft;
Ausbildung für Ausländer.

Şirkətlər adətən Ausbildung başlamazdan 12–18 ay əvvəl namizəd axtarmağa başlayırlar. Ausbildung proqramlarının böyük hissəsi avqust və ya sentyabr ayında başlayır. Buna görə son anda deyil, mümkün qədər erkən müraciət etmək lazımdır.

Məsələn, 2027-ci ilin avqustunda Ausbildung başlamaq istəyirsənsə, 2026-cı ilin son aylarından müraciətlərə başlamağın daha düzgün olar.

Bununla yanaşı, il ərzində və ya fevral ayında başlayan proqramlar da ola bilər.

Şirkətə müraciət üçün hansı sənədlər hazırlanmalıdır?

Ausbildung müraciəti üçün adətən aşağıdakı sənədlər hazırlanır:

Alman dilində CV – Lebenslauf;
motivasiya məktubu – Anschreiben;
məktəb diplomu;
qiymət cədvəli;
alman dili sertifikatı;
varsa universitet və ya peşə diplomu;
varsa iş təcrübəsi sənədləri;
təcrübə və kurs sertifikatları;
pasportun surəti;
varsa diplomun tanınma sənədi.

CV necə hazırlanmalıdır?

CV aydın, səliqəli və mümkün qədər bir və ya iki səhifə olmalıdır.

CV-də aşağıdakı məlumatlar yazıla bilər:

ad və soyad;
əlaqə məlumatları;
yaşayış yeri;
məktəb təhsili;
universitet və ya peşə təhsili;
iş təcrübəsi;
praktika və könüllü fəaliyyətlər;
alman və digər dil bilikləri;
kompüter proqramları;
sürücülük vəsiqəsi;
şəxsi bacarıqlar;
maraqlar.

Məlumatlar yalan və ya şişirdilmiş şəkildə yazılmamalıdır. Alman dilini A2 bilirsənsə, CV-də B2 yazmaq düzgün deyil. Müsahibədə real səviyyən görünəcək.

Motivasiya məktubunda nə yazılmalıdır?

Motivasiya məktubunda aşağıdakı sualların cavabı olmalıdır:

Niyə bu peşəni seçmisən?
Niyə bu şirkətdə Ausbildung etmək istəyirsən?
Bu peşəyə uyğun hansı bacarıqların var?
Əvvəlki təhsilin və təcrübən nədir?
Alman dili səviyyən nədir?
Niyə Almaniyada Ausbildung etmək istəyirsən?
Gələcək planın nədir?

Hər şirkətə eyni standart məktubu göndərmək tövsiyə edilmir. Elanı və şirkətin fəaliyyətini oxuyaraq məktubu həmin şirkətə uyğunlaşdırmalısan.

Məsələn, elektrik Ausbildung-u üçün müraciət edirsənsə, motivasiya məktubunda yalnız “Almaniyanı sevirəm” yazmaq kifayət etmir.

Daha məntiqli izah belə ola bilər:

“Məktəb illərindən texniki sahələrə marağım var. Elektrik avadanlıqları və texniki sistemlərlə işləmək istəyirəm. Praktik şəkildə peşə öyrənərək uzunmüddətli karyera qurmaq üçün Elektroniker Ausbildung proqramına müraciət edirəm.”

Eyni anda neçə yerə müraciət etmək lazımdır?

Bir və ya iki şirkətə müraciət edib cavab gözləmək düzgün strategiya deyil.

Xaricdən müraciət edən namizəd üçün şirkət tapmaq çətin ola bilər. Buna görə çoxsaylı və keyfiyyətli müraciət göndərmək lazımdır.

Məsələn:

müxtəlif şəhərlərdə olan şirkətlərə müraciət et;
yalnız böyük şəhərlərlə məhdudlaşma;
kiçik və orta şəhərlərdəki şirkətləri də yoxla;
hər müraciəti elana uyğunlaşdır;
rədd cavabından sonra müraciəti dayandırma;
müraciət tarixlərini cədvəldə qeyd et;
cavab gəlməyən şirkətlərə nəzakətli xatırlatma göndər.

50 müraciət göndərmək avtomatik olaraq qəbul alacağın demək deyil. Əsas məsələ sənədlərin keyfiyyətli və peşəyə uyğun olmasıdır.

Ausbildung müsahibəsində hansı suallar verilə bilər?

Şirkət səni onlayn və ya üzbəüz müsahibəyə dəvət edə bilər.

Müsahibədə aşağıdakı suallar verilə bilər:

Özünüzü təqdim edin.
Niyə bu peşəni seçmisiniz?
Niyə bizim şirkətə müraciət etmisiniz?
Ausbildung haqqında nə bilirsiniz?
Almaniyada niyə yaşamaq istəyirsiniz?
Alman dili səviyyəniz nədir?
Güclü və zəif tərəfləriniz hansılardır?
Komandada işləyə bilirsinizmi?
Növbəli işləyə bilərsinizmi?
Daha əvvəl bu sahədə təcrübəniz varmı?
Almaniyada harada qalacaqsınız?
Ausbildung maaşı ilə xərclərinizi necə qarşılayacaqsınız?
Vizaya ehtiyacınız varmı?
Ausbildung nə vaxt başlaya bilər?
Təhsili bitirdikdən sonra planınız nədir?

Bəzi şirkətlər əlavə olaraq:

riyaziyyat testi;
alman dili testi;
məntiq testi;
texniki bilik testi;
praktiki tapşırıq;
sınaq iş günü

tələb edə bilər.

Müsahibədən əvvəl şirkətin saytını oxu, fəaliyyət sahəsini öyrən və seçdiyin Ausbildung peşəsinin vəzifələrini araşdır.

Ausbildung vizası üçün əsas şərtlər hansılardır?

Avropa İttifaqı, İslandiya, Lixtenşteyn, Norveç və İsveçrə vətəndaşları Almaniyada Ausbildung etmək üçün viza almırlar.

Digər ölkələrin vətəndaşları isə adətən Almaniyaya gəlməzdən əvvəl Ausbildung vizasına müraciət etməlidirlər.

Ausbildung vizası adətən §16a AufenthG əsasında verilir.

Viza üçün əsas şərtlər bunlardır:

Almaniyada konkret Ausbildung yerinin olması.
Şirkət və ya məktəblə müqavilənin olması.
Adətən ən azı B1 səviyyəsində alman dili biliyi.
Yaşayış xərclərinin təmin olunması.
Etibarlı pasport.
Tibbi sığorta.
Təhsil və peşə seçiminin məntiqli olması.
Lazım olduqda Bundesagentur für Arbeit razılığı.
Viza üçün təhlükəsizlik və ümumi giriş şərtlərinin qarşılanması.

Rəsmi Ausbildung vizası üçün Almaniyada konkret şirkət və ya məktəbdən qəbul sənədi təqdim edilməlidir.

Ausbildung maaşı yaşayış üçün kifayət etməzsə nə etmək lazımdır?

Ausbildung vizası üçün maaşın yaşayış xərclərini qarşıladığı sübut edilməlidir.

Dual Ausbildung zamanı şirkətdən aldığın maaş nəzərə alınır.

Maaş kifayət etmirsə, çatışmayan hissə aşağıdakı üsullardan biri ilə sübut edilə bilər:

Sperrkonto – bloklanmış hesab;
Verpflichtungserklärung – Almaniyada yaşayan bir şəxsin rəsmi maliyyə öhdəliyi;
əlavə maliyyə sübutu;
müəyyən hallarda təqaüd;
şirkətin yaşayış və ya yemək təminatı.

Schulische Ausbildung zamanı maaş verilmirsə və ya az verilirsə, bütün yaşayış xərclərini ayrıca təmin etməyin lazım ola bilər.

Bloklanmış hesab məbləği zamanla dəyişə bildiyi üçün dəqiq rəqəm müraciət edilən tarixdə Almaniya nümayəndəliyinin rəsmi səhifəsindən yoxlanılmalıdır.

Şirkət yaşayış yeri, yemək və ya digər təminatlar verirsə, bunların Ausbildung müqaviləsində və ya ayrıca rəsmi sənəddə göstərilməsi faydalıdır.

Ausbildung vizası üçün hansı sənədlər tələb olunur?

Dəqiq sənəd siyahısı müraciət edilən ölkəyə və Almaniya nümayəndəliyinə görə dəyişə bilər.

Adətən aşağıdakı sənədlər tələb olunur:

etibarlı xarici pasport;
milli viza ərizə forması;
biometrik fotoşəkillər;
Ausbildung müqaviləsi;
şirkətin vəzifə və təhsil planı;
Berufsschule və ya məktəbin qəbul sənədi;
alman dili sertifikatı;
məktəb diplomu;
qiymət cədvəli;
sənədlərin alman dili tərcüməsi;
CV;
motivasiya məktubu;
yaşayış xərclərinin sübutu;
bloklanmış hesab sənədi – tələb olunursa;
Verpflichtungserklärung – varsa;
tibbi sığorta;
yaşayış yeri haqqında məlumat;
varsa diplomun tanınma sənədi;
viza rüsumu;
əvvəlki təhsil və iş təcrübəsi sənədləri.

Konsulluq əlavə sənədlər tələb edə bilər.

Sənədlərdə ad, soyad, doğum tarixi, məktəb tarixləri və iş tarixləri bir-biri ilə uyğun olmalıdır.

Ausbildung vizasına haradan müraciət edilir?

Müraciət adətən qanuni yaşadığın ölkədəki səlahiyyətli Almaniya səfirliyinə və ya baş konsulluğuna edilir.

Bir çox ölkədə Ausbildung vizası üçün müraciəti Almaniya Xarici İşlər Nazirliyinin Konsulluq Xidmətləri Portalı vasitəsilə onlayn başlatmaq mümkündür. Portal üzərindən sənədlər əvvəlcədən yüklənir və yoxlanılır. Daha sonra biometrik məlumatların verilməsi üçün konsulluğa çağırıla bilərsən.

Vasitəçilərin xüsusi və ya daha tez konsulluq termini əldə edə bildiyini düşünmək düzgün deyil. Rəsmi termin sistemi hamı üçün eynidir.

Ausbildung vizası prosesi addım-addım necə gedir?

1. Peşəni müəyyən et

Öz marağına, məktəb təhsilinə, təcrübənə və fiziki imkanlarına uyğun peşə seç.

2. Alman dilini öyrən

Ən azı B1 səviyyəsinə çatmağa çalış. Səhiyyə və sosial peşələrdə B2 tələb oluna bilər.

3. CV və motivasiya məktubu hazırla

Sənədləri alman dilində, səliqəli və doğru şəkildə hazırla.

4. Ausbildung elanlarını axtar

Rəsmi iş portallarından və şirkətlərin saytlarından müraciət et.

5. Müsahibəyə hazırlaş

Şirkəti və peşəni araşdır, alman dilində özünü təqdim etməyi məşq et.

6. Ausbildung müqaviləsi al

Qəbul edildikdə şirkət sənə Ausbildungsvertrag göndərməlidir.

7. Müqaviləni diqqətlə yoxla

Maaş, tarix, sınaq müddəti, iş saatı və məzuniyyət günlərinə bax.

8. Maliyyə təminatını hesabla

Ausbildung maaşının kifayət edib-etmədiyini yoxla. Çatışmayan məbləğ varsa, əlavə maliyyə sübutu hazırla.

9. Viza sənədlərini hazırla

Konsulluğun rəsmi sənəd siyahısına əsasən sənədləri tamamla.

10. Onlayn və ya konsulluq vasitəsilə müraciət et

Səlahiyyətli Almaniya nümayəndəliyinə milli viza müraciəti təqdim et.

11. Konsulluq müsahibəsinə get

Peşə seçimini, şirkəti, maliyyə vəziyyətini və gələcək planını aydın şəkildə izah et.

12. Əlavə sənəd tələbini vaxtında cavablandır

Konsulluq, Ausländerbehörde və ya Bundesagentur für Arbeit əlavə sənəd istəyə bilər.

13. Viza təsdiqini gözlə

Müsbət qərardan sonra pasportunu viza ilə birlikdə təhvil al.

14. Almaniyaya gəl

Müqavilədəki Ausbildung başlama tarixindən əvvəl Almaniyaya gəlməyə çalış.

15. Ünvan qeydiyyatı et

Yaşadığın şəhərdə Anmeldung et.

16. Oturum kartına müraciət et

Viza müddəti bitməzdən əvvəl Ausländerbehörde-də §16a üzrə oturum kartına müraciət et.

Ausbildung yeri tapmadan Almaniyaya gəlmək mümkündürmü?

Müəyyən şərtlərlə Almaniyaya Ausbildungsplatzsuche, yəni Ausbildung yeri axtarmaq üçün viza ilə gəlmək mümkündür.

Bu, artıq Ausbildung müqaviləsi olan şəxsin vizasından fərqlidir.

Ausbildung yeri axtarma vizasında adətən aşağıdakılar tələb olunur:

uyğun məktəb diplomu;
alman dili biliyi;
yaşayış xərclərinin tam təmin olunması;
müəyyən yaş şərti;
Ausbildung tapmaq üçün real plan;
etibarlı tibbi sığorta.

Bu viza ilə Almaniyada müəyyən müddət qalaraq Ausbildung yeri axtarmaq mümkündür. Lakin şirkət tapılacağına zəmanət verilmir.

Ausbildung yeri tapmadan bu vizaya müraciət etmək istəyən şəxs adi Ausbildung vizası deyil, §17 AufenthG üzrə Ausbildungsplatzsuche vizası haqqında məlumat toplamalıdır.

Maliyyə imkanın zəifdirsə, birbaşa xaricdən Ausbildung müqaviləsi tapmaq daha təhlükəsiz yol ola bilər.

Ausbildung zamanı əlavə işləmək mümkündürmü?

Ausbildung oturumu olan şəxsin əlavə işləmək hüququ qanuni məhdudiyyətlər və oturum kartındakı qeydlər əsasında müəyyən edilir.

Əlavə iş:

Ausbildung dərslərinə mane olmamalıdır;
şirkətin razılığını tələb edə bilər;
iş və istirahət saatı qaydalarını pozmamalıdır;
Ausbildung-un uğuruna mənfi təsir etməməlidir.

Əlavə işə başlamazdan əvvəl:

Ausbildung müqaviləsini;
oturum kartını;
Zusatzblatt sənədini;
şirkətin daxili qaydalarını

yoxlamaq lazımdır.

Ausbildung zamanı yaşayış yeri necə tapılır?

Ausbildung maaşı çox yüksək olmadığı üçün böyük şəhərlərdə tək ev kirayələmək çətin ola bilər.

Aşağıdakı yaşayış variantlarını nəzərdən keçirə bilərsən:

WG – ortaq mənzil;
Azubi-Wohnheim – Ausbildung edənlər üçün yataqxana;
Jugendwohnheim – gənclər yataqxanası;
şirkətin təqdim etdiyi mənzil;
kirayə otaq;
qohum və ya tanış yanında qalmaq.

Müraciət zamanı şirkətdən bunları soruşa bilərsən:

Şirkət yaşayış yeri tapmaqda kömək edirmi?
Azubi yataqxanası varmı?
Şirkətin kirayə verdiyi otaqlar varmı?
İlk həftələr üçün müvəqqəti yaşayış təmin edilirmi?
İş yerinə ictimai nəqliyyat varmı?

Elanlarda “Unterkunft vorhanden” və ya “Hilfe bei der Wohnungssuche” yazılıb-yazılmadığına bax.

Almaniyaya gəldikdən sonra nə etmək lazımdır?

Almaniyaya gəldikdən sonra aşağıdakı addımları yerinə yetirməlisən:

Yaşadığın ünvanda Anmeldung et.
Bank hesabı aç.
Tibbi sığortanı aktivləşdir.
Vergi nömrəsinin gəlməsini gözlə.
Şirkətə sosial sığorta məlumatlarını təqdim et.
Ausländerbehörde-dən termin götür.
Oturum kartına müraciət et.
Berufsschule qeydiyyatını yoxla.
İş və dərs cədvəlini öyrən.
Şirkətin təhlükəsizlik təlimlərində iştirak et.
İctimai nəqliyyat və yaşayış məsələlərini həll et.
Lazım olarsa əlavə dil kursuna yazıl.

Ausbildung müqaviləsindəki başlama tarixində şirkətdə olmalısan. Gecikmə olarsa, əvvəlcədən şirkətə məlumat verməlisən.

Ausbildung zamanı məzuniyyət olurmu?

Bəli. Ausbildung edən şəxsin də ödənişli illik məzuniyyət hüququ var.

Məzuniyyət günlərinin sayı:

yaşa;
müqaviləyə;
kollektiv müqaviləyə;
şirkətin qaydalarına

görə dəyişə bilər.

Məzuniyyət adətən Berufsschule dərsləri olmayan dövrdə götürülür. Şirkətin razılığı olmadan özbaşına məzuniyyətə çıxmaq olmaz.

Ausbildung-u yarımçıq dayandırmaq olarmı?

Ausbildung müqaviləsinin əvvəlində adətən Probezeit, yəni sınaq müddəti olur.

Sınaq müddətində müqavilənin dayandırılması daha asan ola bilər.

Sınaq müddətindən sonra Ausbildung müqaviləsinin ləğvi üçün qanuni qaydalar tətbiq olunur.

Xarici vətəndaş üçün Ausbildung-un dayandırılması oturum icazəsinə də təsir edə bilər. Çünki §16a oturumu konkret Ausbildung məqsədilə verilir.

Şirkət müqaviləni ləğv edərsə və ya sən özün ayrılsan:

dərhal Ausländerbehörde-yə məlumat ver;
yeni Ausbildung yeri axtarma imkanını soruş;
oturum müddətini yoxla;
hüquqi məsləhət al;
vəziyyəti gizlətmə.

Yeni şirkət tapmadan uzun müddət gözləmək oturum baxımından problem yarada bilər.

Ausbildung bitdikdən sonra nə olur?

Ausbildung-u uğurla bitirdikdən sonra Almaniyada ixtisaslı işçi kimi işləmək imkanı əldə edə bilərsən.

Ən yaxşı variant Ausbildung etdiyin şirkətin səni daimi işçi kimi götürməsidir.

Şirkət səni götürməzsə, Ausbildung bitdikdən sonra Almaniyada uyğun iş axtarmaq üçün müəyyən müddət qalmaq mümkündür.

Rəsmi qaydalara əsasən, Almaniyada Ausbildung-u uğurla bitirən şəxs ixtisasına uyğun iş tapmaq üçün 18 aya qədər iş axtarma oturumu ala bilər.

Uyğun iş tapdıqdan sonra oturumunu ixtisaslı işçi oturumuna dəyişə bilərsən.

Almaniyada Ausbildung bitirib daha sonra iki il ixtisaslı şəkildə işləyən şəxslər əlavə şərtləri qarşılayırlarsa, daimi oturum üçün müraciət etmək imkanı əldə edə bilərlər.

Ausbildung edən şəxs ailəsini Almaniyaya gətirə bilərmi?

Prinsipcə Ausbildung oturumu olan şəxsin ailə birləşməsi mümkün ola bilər.

Lakin praktikada aşağıdakı məsələlər yoxlanılır:

Ausbildung maaşının ailə üçün kifayət edib-etməməsi;
uyğun yaşayış sahəsinin olması;
tibbi sığorta;
həyat yoldaşının dil tələbi;
oturum müddəti;
ailənin dövlət yardımına ehtiyac olmadan yaşaya bilməsi.

Ausbildung maaşı çox vaxt yalnız bir şəxsin xərclərinə yetdiyi üçün ailə birləşməsi maliyyə baxımından çətin ola bilər.

Hər müraciət ayrıca qiymətləndirilir.

Hansı Ausbildung peşələrində şans daha yüksəkdir?

Şans bölgəyə, şirkətə, dil səviyyəsinə və əmək bazarına görə dəyişir.

Ümumiyyətlə, işçi ehtiyacının daha çox olduğu sahələrdə xaricdən müraciət edən şəxslərin şansı daha yüksək ola bilər.

Məsələn:

Pflegefachfrau / Pflegefachmann;
Altenpflege və səhiyyə;
Elektroniker;
Mechatroniker;
Anlagenmechaniker;
Fachkraft für Lagerlogistik;
Berufskraftfahrer;
Koch;
Hotelfachmann;
Restaurantfachmann;
Bäcker;
Fleischer;
Metallbauer;
Fachinformatiker;
Verkäufer;
sənaye və istehsal peşələri.

Lakin yalnız “bu sahədə viza asandır” düşüncəsi ilə peşə seçmək düzgün deyil. Şirkət sənin həmin işi həqiqətən etmək istədiyini görmək istəyəcək.

Məsələn, insanlarla ünsiyyəti sevməyən və xəstə insanlara qulluq edə bilməyən şəxsin yalnız Almaniyaya gəlmək üçün Pflege seçməsi uzun müddətdə böyük problem yarada bilər.

Ausbildung vizası niyə rədd edilə bilər?

Aşağıdakı hallar viza rəddinə səbəb ola bilər:

saxta Ausbildung müqaviləsi;
şirkətin real fəaliyyət göstərməməsi;
dil səviyyəsinin kifayət etməməsi;
yaşayış xərclərinin təmin olunmaması;
peşə seçiminin əvvəlki təhsil və təcrübə ilə məntiqsiz olması;
zəif motivasiya;
müsahibədə Ausbildung haqqında məlumatın olmaması;
sənədlərin natamam olması;
məktəb diplomunun uyğun olmaması;
şirkət və namizəd məlumatlarının bir-biri ilə uyğun gəlməməsi;
saxta dil sertifikatı;
səhv və ziddiyyətli məlumatlar;
Ausbildung maaşının kifayət etməməsi;
viza məqsədi ilə real planın uyğun gəlməməsi.

Məsələn, 15 il mühasib işləyən bir şəxsin heç bir izahat vermədən aşpazlıq Ausbildung-na müraciət etməsi konsulluqda sual yarada bilər.

Bu keçid mümkündür, amma motivasiya məktubunda və müsahibədə səbəb aydın izah edilməlidir.

Vasitəçi ilə Ausbildung tapmaq təhlükəlidirmi?

Bütün agentliklər saxta deyil. Lakin bu sahədə çoxlu dələduzluq halları olur.

Aşağıdakı vədlərə qarşı diqqətli ol:

“100 faiz viza zəmanəti veririk.”
“Dil bilmədən Ausbildung vizası alacaqsan.”
“Şirkətə getmədən müqavilə verəcəyik.”
“Konsulluqda tanışımız var.”
“Pul ver, sənə saxta B1 sertifikatı hazırlayaq.”
“Ausbildung etmədən sənə oturum verəcəyik.”
“Müqaviləni satın alacaqsan.”
“Viza çıxmasa da pul geri qaytarılmır.”

Real Almaniya şirkəti səndən Ausbildung müqaviləsi vermək üçün böyük məbləğdə pul tələb etməməlidir.

Müqavilə almamışdan əvvəl aşağıdakıları yoxla:

şirkətin rəsmi internet saytı;
ünvanı;
telefon nömrəsi;
Handelsregister məlumatları;
müqavilədəki imza;
Ausbildung peşəsinin rəsmi adı;
şirkətin IHK və ya HWK qeydiyyatı;
şirkətlə video müsahibə;
maaş və iş saatı.

Yalnız vasitəçinin WhatsApp mesajına güvənərək pul ödəmə.

Vacib məsləhətlər

Ausbildung müraciətinə başlamazdan əvvəl bunları et:

Alman dilini minimum B1 səviyyəsinə çatdır.
Həqiqətən maraqlandığın peşəni seç.
Peşənin vəzifələrini araşdır.
Alman dilində düzgün CV hazırla.
Hər şirkət üçün ayrıca motivasiya məktubu yaz.
Bir neçə şəhər və bölgəyə müraciət et.
Yalnız böyük şəhərlərlə məhdudlaşma.
Diplom və qiymət cədvəlini tərcümə etdir.
Tələb olunursa, diplomun tanınmasını başlat.
Ausbildung maaşını və şəhərin kirayə qiymətlərini müqayisə et.
Şirkətlə birbaşa əlaqə saxla.
Müqaviləni diqqətlə oxu.
Viza sənədlərini yalnız rəsmi siyahıya əsasən hazırla.
Saxta sənəd və yanlış məlumatdan uzaq dur.
Müraciətə erkən başla.
Rədd cavabından sonra müraciəti dayandırma.

Nəticə

Ausbildung Almaniyada peşə öyrənmək, iş təcrübəsi qazanmaq və uzunmüddətli karyera qurmaq üçün ən real yollardan biridir.

Lakin yalnız Ausbildung müqaviləsi tapmaq kifayət etmir. Dil səviyyən, maddi imkanların, sənədlərin, motivasiyan və seçdiyin peşə bir-biri ilə uyğun olmalıdır.

Doğru yol belədir:

Peşəni düzgün seç, alman dilini öyrən, sənədlərini hazırla, şirkətlərə özün müraciət et, müqaviləni yoxla və yalnız bundan sonra viza prosesinə başla.

Vasitəçilərin zəmanətlərinə deyil, rəsmi məlumatlara güvən. Ausbildung prosesini düzgün araşdırdıqda, sənədlərini diqqətlə hazırladıqda və davamlı müraciət etdikdə Almaniyada özün üçün güclü bir gələcək qura bilərsən.

Rəsmi mənbələr və faydalı linklər

Ausbildung haqqında bu səhifədə yer alan məlumatlar Almaniyanın rəsmi dövlət və dövlətə bağlı internet səhifələri əsasında hazırlanmışdır.

1. Make it in Germany – Ausbildung vizası və şərtləri
https://www.make-it-in-germany.com/en/visa-residence/types/training

2. Make it in Germany – Ausbildung üçün tələb olunan şərtlər
https://www.make-it-in-germany.com/en/study-vocational-training/training-in-germany/requirements-for-vocational-training

3. Make it in Germany – Ausbildung yeri necə tapılır?
https://www.make-it-in-germany.com/en/study-vocational-training/training-in-germany/find

4. Bundesagentur für Arbeit – Almaniyada Ausbildung haqqında məlumat
https://www.arbeitsagentur.de/int/en/vocational-training

5. Bundesagentur für Arbeit – Xaricdə yaşayan şəxslər üçün iş və Ausbildung məlumatları
https://www.arbeitsagentur.de/int/en/for-people-from-abroad

6. Almaniya Xarici İşlər Nazirliyi – Viza müraciətləri
https://www.auswaertiges-amt.de/en/visa-service/215870-215870

7. Almaniya Xarici İşlər Nazirliyi – Konsulluq Xidmətləri Portalı
https://www.auswaertiges-amt.de/en/visa-service/consular-services-portal

Qeyd: Dil səviyyəsi, maliyyə təminatı, minimum Ausbildung maaşı və tələb olunan sənədlər zamanla dəyişə bilər. Müraciət etməzdən əvvəl yaşadığınız ölkədəki Almaniya səfirliyinin və ya baş konsulluğunun aktual məlumatlarını yoxlamaq lazımdır.